Get Adobe Flash player

ورود به پورتال

برای استفاده از همه امکانات پورتال ثبت نام فرمایید

شبکه های اجتماعی

تاریخچه کتابخانه

(تاریخچه كتابخانه مسجد اعظم قم)

 

مسجد اعظم

مسجد اعظم قم يكى از آثار بزرگ آيت‏الله‏العظمى بروجردى است كه در روز يازدهم ذى‏قعده 1374 ق برابر با 21 تيرماه 1333 ش (در سالروز ولادت با سعادت امام رضاعليه السلام) طى مراسم با شكوهى كلنگ بناى آن به دست آيت‏الله العظمى بروجردى به زمين زده شد.

كتابخانه مسجد اعظم

پس از شروع بناى مسجد، آيت‏الله‏العظمى بروجردى به فكر افتادند، اين بناى پرشكوه و با عظمت را با تاسيس كتابخانه‏اى مهم و مجهز تكميل كنند. اعلام اين موضوع و تصميم ايشان در محافل علمى و دينى، با شور و شعف خاصى استقبال شد. به راستى اين بناى مجلل بدون كتابخانه‏اى مناسب، ناقص به نظر مى‏رسيد. آيت‏الله‏العظمى بروجردى به اين نقيصه به خوبى پى برده بودند، از اين رو به طور جدى تصميم گرفتند هم زمان با بناى مسجد، تدريجا كتب كتابخانه را نيز تهيه كنند. ايشان در مرحله اول، 500 جلد و در مرحله دوم 2500 جلد از كتابخانه شخصى خودشان اهدا فرمودند. سپس بعضى از علما و افراد خير كتابخانه‏هاى خود را چه شخصا و چه با وصيت، به اين كتابخانه تازه تاسيس منتقل كردند.

از جمله آيت‏الله حاج‏آقا محمد مقدس اصفهانى (از علماى بزرگوار، پارسا و وارسته اصفهان كه مدتى هم در قم از محضر آيت‏الله‏العظمى بروجردى استفاده كرده بود و مورد احترام عموم علما و فضلاى حوزه به خصوص آيت‏الله‏العظمى بروجردى بودند) وصيت كردند كتابخانه‏شان را كه در حدود دو هزار جلد كتاب نفيس و متنوع (اعم از چاپى و خطى) بود از اصفهان به قم آورده به اين كتابخانه اهدا نمايند.

در تاريخ 27 شوال سال 1380 ق (پانزده روز پس از ارتحال معظم‏له) كتابخانه مسجد اعظم رسما افتتاح شده است. البته قرار بود مراسم افتتاح در نيمه شعبان 1380 ق و با حضور ايشان انجام شود و در اين خصوص، دعوتنامه‏هايى پخش شده و طى اعلاميه‏اى به اطلاع عموم رسيده بود، اما به علت‏حادثه‏اى كه براى ايشان پيش آمده و باعث‏شكستگى در ناحيه پاى ايشان شده بود، افتتاح به روز جمعه هفتم شوال موكول مى‏شود. صبح روز جمعه در حالى‏كه همه منتظر تشريف فرمايى ايشان بوده‏اند، ناگهان به عارضه قلبى دچار شده و حالشان بسيار وخيم مى‏شود و بعد از چند روز منجر به رحلت ايشان مى‏شود. سرانجام كتابخانه مسجد اعظم پانزده روز پس از ارتحال ايشان در تاريخ مذكور (27 شوال 1380 ق) كه مطابق با 25 فروردين 1340 مى‏باشد، با حضور آيت‏الله زاده بروجردى آقا سيد محمد حسن افتتاح مى‏شود.

پس از رحلت آيت‏الله‏العظمى بروجردى، به مرور علما، فضلا، تجار، ناشران، نويسندگان و افراد خير با اهداى كتاب‏هاى ارزنده به تجهيز اين كتابخانه پرداختند كه اسامى ايشان در دفتر «اهدا كنندگان‏» كتابخانه ثبت‏شده است. از جمله: امام خمينى‏رحمه الله، آيت‏الله مرعشى نجفى‏رحمه الله، حجة‏الاسلام سيدمحمدحسن طباطبايى (آيت الله زاده بروجردى)، آقا سيدهادى روحانى، حاج شيخ باقر نهاوندى واعظ، شيخ احمد آل اسحاق، آيت‏الله حاج سيد مصطفى صفايى خوانسارى، آقا جمال‏الدين فدايى اراكى، آقاى سيدفضل الله بنافتى، حاج سيدهاشم رسولى محلاتى و آيت‏الله زاده خوانسارى مى‏باشند.

اما دو نفر بيش‏ترين كتاب را (پس از ارتحال آيت‏الله‏العظمى بروجردى) به كتابخانه اهدا كرده‏اند:

يكى آيت‏الله حاج آقا سيدحسن فريد محسنى اراكى كه طبق وصيت‏شان، كتاب‏هاى چاپى ايشان (حدود دو هزار جلد) به كتابخانه اهدا شد. كتاب‏هاى خطى معظم له هم به آستان قدس رضوى اهدا شده است.

ديگرى مرحوم حاج محمد رمضانى مدير انتشارات «كلاله خاور» تهران بوده كه حدود چهل هزار جلد كتاب چاپى و سنگى بويژه ديوان اشعار فارسى (ايشان اكثر ديوان‏هاى كوچك و بزرگ را گرد آورده بود كه اينك در كتابخانه موجود است) هم‏چنين دوهزار جلد از كتب لاتين به زبان‏هاى فرانسه، آلمانى، روسى، انگليسى و تركى و ارزنده‏تر از همه بيش از دو هزار جلد كتاب خطى ايشان به كتابخانه اهدا شده است.

آقاى رمضانى در اواخر عمر خود اين كتاب‏ها را به قم انتقال داده بود و در خانه‏اى اجاره‏اى به طور موقت نگه‏دارى مى‏كرد تا كتابخانه‏اى به عنوان صاحب‏الامر - عجل الله تعالى فرجه الشريف - تاسيس نموده و آن‏ها را در اختيار عموم قرار دهد. اين امر چنان قطعى بود كه همه كتاب‏هاى چاپى و خطى را به مهر مربوط، ممهور كرده بود، اما اجل مهلت نداد تا اين نيت پاك جامه عمل بپوشد. پس از رحلت ايشان با تلاش مسئولان وقت كتابخانه و مرحوم حاج آقا مهدى آيت‏الله‏زاده گلپايگانى، بازماندگان محترم ايشان، اين ذخيره را در اختيار كتابخانه مسجد اعظم قرار دادند.

با توجه به اين كه اين كتابخانه، چهل سال پيش بنا شده و شرايط آن روز متفاوت و تعداد مراجعان محدود بوده، لذا هم‏اكنون با مشكلات عمده‏اى از جهت كم بودن مكان براى كتاب‏ها و هم براى مراجعان مواجه هستيم. تمام ظرفيت‏براى قفسه‏بندى تكميل شده است. سالن‏هاى مطالعه بيش از گنجايش عضوگيرى كرده است. هم‏چنين چون كتابخانه در مركز شهر واقع شده (البته از يك جهت‏خوب است) اما آلودگى هوا، صداى وسايط نقليه و تردد عابرين، اثر نامطلوبى براى كتابخانه دارد، هر چند اخيرا اقداماتى براى تهويه مخزن كتب خطى انجام گرفته، اما هنوز از جهت‏سيستم‏هاى حفاظتى و آفت زدايى به وضع مطلوب نرسيده‏ايم. يكى از اقدامات لازم، تهيه ميكروفيلم از كتب خطى نفيس است.

در حال حاضر اين كتابخانه، 4174 جلد كتاب خطى دارد كه فهرست آن‏ها در سه مرحله تهيه شده است:

1. فهرست اوليه به وسيله آقايان حجج اسلام شيخ عبدالغنى مهدوى صفت، ميرزا حسن آشتيانى، آقا سيدحسن مدرسى طباطبايى و آقاى حاج محمد رمضانى صورت گرفته است. آقاى رمضانى در اول نسخه هايى كه به كتابخانه اهداه شده يادداشت‏هاى نسخه‏شناسى داشتند كه به وسيله حاج آقا مهدوى با خط زيبا و چشم نوازشان به صورت فهرست در دفترهاى رحلى در آمده است.

2. فهرست دوم توسط حضرت آيت الله استادى در سال 1365 شمسى در يك جلد تهيه شده و به چاپ رسيده است كه سال‏ها مورد استفاده دوستداران كتاب و اهل تحقيق و مؤسسات تحقيقاتى بوده است.

3. و بالاخره فهرست‏سوم كه فهرست نهايى كتب خطى خواهد بود توسط اين جانب و حجة‏الاسلام طيار مراغى در سال 1379 شمسى با استفاده از فهرست‏حضرت آيت الله استادى استخراج و تهيه شده است كه بايد در چند جلد چاپ شود.

شايان ذكر است كه در حدود دويست جلد نيز كه بيش از تعداد فهرست‏شده توسط آيت الله استادى مى‏باشد و به عنوان اوراق پراكنده و غير قابل استفاده در انبار باقى مانده بود كه توسط آقاى على خليلى تبريزى بازسازى، تنظيم و فهرست‏شده است.

در طول سال جز تعطيلات رسمى، كتابخانه باز و آماده خدمات رسانى به محققان است. هر روز صبح‏ها از ساعت 30/7 تا 30/13، و عصرها از ساعت 15 تا 21 باز مى‏باشد.

تصاویر

لیست کتب خطی

دریافت لیست کتب کتابخانه مسجد اعظم قم

نوع کتاب

دریافت بصورت PDF

لیست کتب خطی موجود در کتابخانه مسجد اعظم قم

کتب خطی موجود در کتابخانه شخصی حضرت آیت الله العظمی بروجردی

جستجو در پورتال

رساله توضیح المسائل